Ticaret Bakanlığından iletilen bir yazıda, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) uygulama döneminin mali yükümlülük doğuracak şekilde 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla başlatıldığı bildirilmekte ve Avrupa Komisyonu tarafından AB SKDM’nin uygulama döneminde ithalatçıların SKDM yükümlülüklerini yerine getirmelerineve raporlamalarına yardımcı olmak amacıyla SKDM Kayıt Sistemi'nde çeşitli yenilikler getirildiği ifade edilmektedir.
Bu çerçevede, mevcut kayıt sistemine getirilen ilk yenilik olarak AB Yetkilendirme Yönetim Modülünün (Authorisation Management Module) kullanıma açıldığı belirtilerek Yetkilendirme Yönetim Modülü (AMM) ile SKDM konusu eşyaların ithalatçılarının (veya dolaylı gümrük temsilcileri) yetkili SKDM beyan sahibi olma başvurularının kolaylaştırılmasının amaçlandığı bildirilmektedir. Bahse konu modül, başvuru sahipleri tarafından sunulan ilk yetkilendirme taleplerinden, yetkili otoriteler ve Komisyon arasındaki istişare sürecine ve nihayetinde SKDM yetkilendirmesinin verilmesi veya reddedilmesi kararına ilişkin olarak sürecin izlenebilmesi ve kolaylaştırılmasına ilişkin imkân sağladığı iletilmektedir.
Öte yandan, Ocak 2025 itibarıyla erişime açılan SKDM Kayıt Sistemi “AB dışındaki tesis işletmecileri için Modül– O3CI” ile AB dışındaki tesis işletmecilerinin tesis ve emisyon verilerini her bir beyan sahibine ayrı ayrı sunmak yerine, daha sadeleştirilmiş bir yöntemle sisteme yükleyerek raporlama yükümlüsü beyan sahipleriyle paylaşmasına imkân tanıdığı aktarılmaktadır.
Portalın, işletmecilerin ticari açıdan hassas verilerinin gizliliğini güvence altına almalarına imkân tanıdığı bildirilmektedir. Raporlama yükümlüsü beyan sahipleri ise, raporlama yükümlülüklerini yerine getirebilmek amacıyla bu emisyon verilerini SKDM raporlarına otomatik olarak aktarabilmektedir. SKDM beyan sahipleri, AB dışındaki tesis işletmecileri tarafından sağlanan bilgilere Geçiş Dönemi Sicili (Transitional Registry) üzerinden erişilebildiği belirtilmektedir. “Emissions” sekmesindeki yeni bir işlev sayesinde beyan sahipleri, ilgili tesis ve emisyon verilerine ulaşabildiği iletilmektedir.
Komisyon tarafından ayrıca, bu modülde emisyonlar sekmesine yeni bir işlev getirildiği bildirilmektedir. Böylece, “Search in Third Country Installations registry” seçeneğini kullanarak işletmeye ilişkin tesis ve emisyon verilerine erişim sağlaması imkânı getirildiği aktarılmaktadır. Bu işlevin kullanılabilmesi için SKDM beyan sahiplerinin kendi EORI numaralarını SKDM Kayıt Sicili dışında yer alan tedarikçiyle paylaşmaları gerektiği aktarılmaktadır. İlerleyen bir güncellemede, operatörlere bilgilerini ilgili tüm bildirimde bulunanlarla paylaşma seçeneğinin sunulabilmesine imkân tanınması da planlandığı ifade edilmektedir.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Kayıt Sistemi bünyesinde yer alan bir diğer yenilik ise SKDM beyan sahipleri için oluşturulan, Süreçlerin İzlenmesi ve Kontrolü İçin Veri Uzlaştırma (DRMC) bileşeni olarak açıklandığı bildirilmektedir. Bahse konu bileşen; veri akışlarının, temel kavramların ve ölçülebilir varlıkların sistematik biçimde takip edilmesine imkân sağladığı aktarılmaktadır. Erişilebilen veriler arasında ürün miktarları (ton ve MWh), ürüne gömülü emisyon verileri, SKDM sertifikaları (adet ve fiyat) ve cezalar bulunmaktadır. Bileşene SKDM kayıt sistemi içerisinde bulunan SKDM ekonomik operatörleri tarafından erişilebilen CBAM Declarant Portal, Ulusal Yetkili Otoritelerce Erişilebilen CBAM NCA Portalı ve Avrupa Komisyonunca erişilebilen CBAM COM Portal aracılığıyla erişilebildiği iletilmektedir.
Sistem işleyişi çerçevesinde sahipleri, DRMC aracılığıyla ithal edilen malları ve söz konusu mallara ilişkin emisyon verilerini izleyebilmekte; bağlantılı ithalatçılara dair 50 tonluk eşik bildirimlerini görüntüleyebilmektedir. Ayrıca DRMC, verilerin hem genel hem de ayrıntılı düzeyde sorgulanmasına olanak tanımakta; kullanıcıların sektör, ürün kodu, menşe ülke, miktar ve tahmini emisyon gibi kriterler üzerinden filtreleme yaparak yıllık veya üç aylık dönemler itibarıyla kapsamlı analiz ve raporlama gerçekleştirmelerine imkân tanıdığı ifade edilmektedir.
İlgili yeniliklere ve SKDM kayıt sisteminin işleyişine ilişkin olarak yayınlanan eğitim ve rehber dokümanlara aşağıdaki internet adresi aracılığıyla erişim sağlanabildiği bildirilmektedir.