AB’nin “Yeşil Dönüşüm İçin Tüketicilerin Güçlendirilmesi Direktifi”ne Yönelik Soru-Cevap Belgesi

Türkiye İhracatçılar Meclisinden alınan bir yazıda, T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından iletilen yazıya atıfla, Avrupa Birliği'nin (AB) Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında tüketicilerin daha sürdürülebilir tüketim tercihlerinde bulunabilmelerini desteklemek ve yeşil dönüşüm sürecinde tüketicinin korunmasını güçlendirmek amacıyla 2024/825 sayılı “Yeşil Dönüşüm İçin Tüketicilerin Güçlendirilmesi Direktifi”ni (Empowering Consumers for the Green Transition– ECGT Direktifi) kabul ettiği bildirilmeketedir.
Direktifde; yanıltıcı çevresel iddiaların (greenwashing), güvenilir olmayan sürdürülebilirlik etiketlerinin ve ürünlerin erken eskimesine yönelik ticari uygulamaların önlenmesi hedeflenmekte, bu kapsamda gerekli koşulları karşılamayan "çevre dostu", "yeşil", "eko", "iklim nötr" ve "karbon nötr" gibi ifadelerin kullanımı ile geçerli sertifikasyon sistemlerine dayanmayan sürdürülebilirlik etiketlerine yönelik kısıtlamaların getirildiği belirtilmektedir.
Yeni düzenlemeler çerçevesinde, gerekli koşulları karşılamayan “çevre dostu”, “yeşil”, “eko” ve benzeri genel çevresel iddiaların kullanılması; bir ürünün sera gazı emisyonlarının denkleştirilmesine dayanılarak “iklim nötr”, “karbon nötr” veya benzeri şekilde tanıtılması ve bir sertifikasyon sistemine dayanmayan veya kamu otoritelerince oluşturulmayan sürdürülebilirlik etiketlerinin kullanılması belirli koşullarda yasaklanan uygulamalar arasında yer almaktadır. Gelecekteki çevresel performansa ilişkin iddiaların ise açık, nesnel, kamuya açık ve doğrulanabilir taahhütlere, ayrıntılı ve gerçekçi bir uygulama planına ve bağımsız üçüncü taraf doğrulamasına dayanmasının öngörülmekte olduğu iletilmektedir.
Direktifin, işletmeden tüketiciye (B2C) yönelik ticari uygulamaları kapsamakta olup ürünlerin veya hizmetlerin kendi nitelik ve bileşimlerinden ziyade bunların tüketicilere nasıl sunulduğuna ve pazarlama ve ticari iletişimlerde kullanılan bilgilere odaklanmakta olduğu bildirilmektedir. Bu doğrultuda, çevresel iddiaların yalnızca yazılı ifadelerden ibaret olmadığı; etiket, marka veya ürün adları ile görsel ve sembolik unsurların da içinde bulundukları ticari bağlama göre çevresel iddia kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir.
Yeni kuralların 27 Eylül 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlandığı ancak uygulama tarihinden önce üretilmiş, sipariş edilmiş, dağıtılmış veya perakendecilerin raflarına yerleştirilmiş mevcut ürün ve ambalajlardaki çevresel iddialar ve sürdürülebilirlik etiketleri bakımından da uygulanacağı ifade edilmektedir. Bununla birlikte, mevcut ürünlerin piyasadan çekilmesi yerine uygun olmayan beyanların düzeltilmesi veya tamamlayıcı bilgiler sunulması gibi tedbirlerin uygulanabileceği ifade edilmektedir.
Bu kapsamda, Avrupa Komisyonu tarafından mezkur Direktifin tutarlı şekilde uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla 21 Eylül 2026 tarihinde bir Soru-Cevap Belgesi yayımlamış olup bir örneği ekte iletilmektedir.
Söz konusu belgede çevresel iddialar, sürdürülebilirlik etiketleri, karbon nötrlüğü, sertifikasyon sistemleri ve ürünlerin dayanıklılığı ile tamir edilebilirliğine ilişkin hususlar ele alınmakta olup, Komisyon tarafından söz konusu belgenin Komisyon hizmetlerinin ön görüşlerini yansıttığı ve hukuken bağlayıcı bir yorum niteliği taşımadığı ifade edilmektedir.
EK_06: Soru Cevap Belgesi (20 Sayfa)